บทเรียนปลดพนักงานบริษัทเทค: ลดต้นทุนได้จริง หรือแค่เจ็บตัวระยะยาว?

แต่หลังจากฝุ่นเริ่มตลบและเวลาผ่านไป คำถามสำคัญที่เกิดขึ้นในใจของคนทำธุรกิจและนักลงทุนคือ "การปลดพนักงานช่วยลดต้นทุนและทำให้บริษัทเติบโตได้จริงหรือ? หรือมันเป็นเพียงแค่ยาพาราที่แก้ปวดได้ชั่วคราว แต่ทำลายตับในระยะยาว"

บทความนี้จะพาไปถอดบทเรียนราคาแพงจากวิกฤตครั้งนี้กัน

ในทางบัญชี การลดจำนวนคนคือวิธีที่เร็วที่สุดในการทำให้ตัวเลขรายจ่ายลดลง เพราะเงินเดือน สวัสดิการ และค่าออฟฟิศเป็นต้นทุนคงที่ (Fixed Cost) ที่สูงมากสำหรับบริษัทเทคฯ แต่สิ่งที่งบการเงินไม่ได้บอกล่วงหน้าคือ "ค่าใช้จ่ายในการปลดคน"

บริษัทต้องจ่ายเงินชดเชยก้อนโตตามกฎหมาย บางแห่งให้แพ็กเกจสุดหรูเพื่อรักษาภาพลักษณ์องค์กร ซึ่งเงินก้อนนี้อาจสูงเท่ากับเงินเดือนหลายเดือนรวมกัน นอกจากนี้ยังมีค่าธรรมเนียมทางกฎหมาย และค่าเสียโอกาสในการทำงานที่หยุดชะงักไป ดังนั้น ในไตรมาสแรกที่มีการปลดคน บริษัทส่วนใหญ่ไม่ได้ประหยัดเงินขึ้นเลย แต่กลับมีรายจ่ายพุ่งสูงขึ้นด้วยซ้ำ

เมื่อเวลาผ่านไป ข้อมูลและโค้ดต่างๆ ที่เคยมีคนดูแลโดยตรงกลับไม่มีใครเข้าใจ ส่งผลให้ระบบเกิดปัญหาบ่อยขึ้น แก้ไขงานช้าลง และเมื่อเศรษฐกิจฟื้นตัว บริษัทก็ต้องกลับมาเปิดรับสมัครพนักงานใหม่ ซึ่งตลกร้ายตรงที่ "ต้นทุนในการหาคน ฝึกงานใหม่ และรอให้พวกเขาทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ" มักจะสูงกว่าเงินที่ประหยัดได้จากการปลดพวกเขาออกไปในตอนแรกเสียอีก

คำตอบคือ ลดได้จริงในระยะสั้นแต่มีราคาที่ต้องจ่ายในระยะยาว และมันเพราะอะไรล่ะ?

การปลดคนเปรียบเหมือนการตัดอวัยวะเพื่อรักษาชีวิต ในกรณีที่บริษัทวิกฤตจริงๆ การลดต้นทุนวิธีนี้เป็นสิ่งจำเป็น แต่ถ้าทำเพียงเพื่อสร้างตัวเลขในงบการเงินให้ดูดีเพื่อเอาใจผู้ถือหุ้น หรือทำตามกระแสแฟชั่นของวงการ มันมักจะลงเอยด้วยความพังทลายของวัฒนธรรมองค์กร

การปลดพนักงานของบริษัทเทคฯ ส่งผลกระทบต่อต้นทุนและโครงสร้างธุรกิจ

ลองมาดูเคสตัวอย่างจริง ที่สะท้อนมุมมองที่ต่างกัน

Meta (Facebook) ปลดคนเพื่อลีนองค์กร แต่แลกด้วยเงินชดเชยมหาศาล

ในช่วงปี 2022-2023 Mark Zuckerberg ประกาศให้เป็น "ปีแห่งประสิทธิภาพ" (Year of Efficiency) และสั่งปลดพนักงานออกไปมากกว่า 20,000 ตำแหน่ง เนื่องจากจ้างคนเพิ่มมากเกินไปในช่วงโควิด-19

• ผลลัพธ์ด้านต้นทุน: ในระยะสั้น งบการเงินของ Meta ติดลบเพิ่มขึ้นทันทีในไตรมาสที่มีการปลดคน เพราะบริษัทต้องจ่ายเงินชดเชยและค่าแพ็กเกจเลิกจ้างสูงถึงหลายพันล้านดอลลาร์สหรัฐ

• สิ่งที่เกิดขึ้นตามมา: แม้ว่าหลังจากนั้นหุ้นของ Meta จะพุ่งทะยานขึ้นเพราะนักลงทุนชอบใจที่ลดค่าใช้จ่ายระยะยาวได้ แต่ Meta ต้องเจอปัญหางานวิจัยและพัฒนาชะงักไปพักใหญ่ โครงสร้างองค์กรแบนราบลงจนพนักงานบ่นว่าการอนุมัติงานทำได้ช้าลงกว่าเดิม

บทเรียนสำหรับอนาคต บริหารอย่างไรไม่ให้จบที่การปลดคน

บทเรียนจากวิกฤตนี้สอนให้รู้ว่า การเติบโตที่ยั่งยืนไม่ได้วัดกันที่ว่าตอนรุ่งเรืองคุณจ้างคนได้เยอะแค่ไหน แต่วัดที่ว่าคุณบริหารจัดการทรัพยากรอย่างไรในวันที่ตลาดเปลี่ยนไป

• จ้างงานอย่างมีสติ: อย่ารีบจ้างคนเพิ่มเพียงเพราะได้เงินทุนก้อนใหญ่มา หรือเพราะเห็นคู่แข่งจ้าง แต่ควรจ้างตามความต้องการที่แท้จริงของธุรกิจ

• ใช้เทคโนโลยีช่วยก่อนใช้คน: ก่อนจะเพิ่มทีม ลองดูว่ามีระบบ Automation หรือ AI ตัวไหนที่ช่วยทุ่นแรงได้บ้าง เพื่อรักษาโครงสร้างองค์กรให้ลีน (Lean) อยู่เสมอ

• ยืดหยุ่นด้วย Outsource: ในโปรเจกต์ระยะสั้น การใช้ฟรีแลนซ์หรือทีมภายนอก อาจมีค่าใช้จ่ายต่อชั่วโมงที่สูงกว่า แต่ปลอดภัยกว่าการผูกมัดด้วยการจ้างงานประจำ

การลดต้นทุนที่ดีที่สุดไม่ใช่การไล่คนออก แต่คือการบริหารจัดการไม่ให้องค์กรเดินไปถึงจุดที่ "ไม่มีทางเลือกอื่น" นอกจากต้องปลดพนักงานต่างหาก